Từ ngày 10/10 đến 10/12/2026, chiến dịch “Không Một Mình 2026 – Kết nối không tổn thương” đang được triển khai trên toàn quốc nhằm phòng, chống xâm hại trẻ em và thanh thiếu niên trên không gian mạng. Chiến dịch do Liên minh Niềm Tin Số khởi xướng, với sự bảo trợ của Bộ Công an cùng nhiều bộ, ngành và tổ chức quốc tế. Tuy vậy, bảo vệ trẻ không chỉ là việc của nhà trường hay cơ quan chức năng: những phản ứng đầu tiên trong gia đình có ý nghĩa rất lớn.
Rủi ro có thể bắt đầu từ một cuộc trò chuyện bình thường
Người có ý đồ xấu không nhất thiết mở đầu bằng lời đe dọa. Họ có thể tỏ ra cùng tuổi, thường xuyên khen ngợi, lắng nghe tâm sự hoặc tặng quà trong game để tạo cảm giác thân thiết. Khi trẻ đã tin, cuộc trò chuyện có thể chuyển sang những yêu cầu riêng tư hơn: giấu cha mẹ, chuyển sang một kênh nhắn tin khác, cung cấp thông tin cá nhân hoặc gửi hình ảnh nhạy cảm. Một số đối tượng dùng chính hình ảnh và tin nhắn đó để đe dọa, ép trẻ tiếp tục làm theo.
UNICEF Việt Nam cũng cảnh báo về kiểu tiếp cận này: kẻ xấu có thể làm quen qua mạng xã hội hoặc trò chơi trực tuyến, giả vờ kết bạn, quan tâm và khen ngợi để thao túng tâm lý trẻ. Vì thế, chỉ dặn con “đừng nói chuyện với người lạ” chưa đủ. Trẻ cần hiểu rằng một người khiến mình cảm thấy thân thiết trên mạng vẫn có thể không đáng tin.
Những dấu hiệu cha mẹ nên chú ý
Không có biểu hiện đơn lẻ nào đủ để kết luận trẻ đang bị dụ dỗ hoặc bắt nạt. Điều đáng quan tâm là những thay đổi bất thường, nhất là khi chúng xuất hiện sau một cuộc trò chuyện hoặc hoạt động trực tuyến. Cha mẹ nên chủ động hỏi han khi thấy trẻ thường xuyên buồn bã, lo lắng hoặc tức giận sau khi dùng thiết bị; giật mình, căng thẳng mỗi khi có thông báo hoặc khi nhắc đến một tài khoản cụ thể; tỏ ra bị ai đó gây áp lực phải giữ bí mật hoặc làm điều mình không muốn; hoặc bị đe dọa, đòi tiền vì sợ hình ảnh, tin nhắn riêng tư bị phát tán.
Những dấu hiệu này cần được xem xét trong hoàn cảnh cụ thể, không phải lý do để vội kết luận hay chất vấn con. Một câu hỏi bình tĩnh thường hiệu quả hơn việc kiểm tra điện thoại ngay trước mặt trẻ.
Giới hạn thời gian dùng thiết bị là cần thiết, nhưng trẻ còn cần biết cách từ chối, chặn tài khoản và tìm người lớn đáng tin cậy khi thấy không an toàn.
Bảo vệ trẻ em trên mạng không đồng nghĩa với giành điện thoại
Phát biểu tại lễ khởi động chiến dịch ngày 9/10, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (Bộ Công an) Nguyễn Hồng Quân cho rằng không thể bảo vệ trẻ bằng cách yêu cầu các em rời khỏi không gian số hay sợ hãi mọi kết nối. Giới hạn thời gian dùng thiết bị là cần thiết, nhưng trẻ còn cần biết cách từ chối, chặn tài khoản, báo cáo nội dung và tìm người lớn đáng tin cậy khi thấy không an toàn.
Cha mẹ có thể cùng con thống nhất một số nguyên tắc: không chia sẻ vị trí hay thông tin riêng tư với người chưa đủ tin cậy; kiểm tra cài đặt riêng tư của mạng xã hội và game; hạn chế tin nhắn từ người lạ; không tự ý gặp người quen qua mạng khi chưa có người lớn đi cùng. Công cụ kiểm soát của phụ huynh cũng hữu ích nếu chọn đúng theo độ tuổi và giải thích rõ cho trẻ, nhưng không thể thay thế việc trò chuyện. Một đứa trẻ sợ bị mắng có thể chọn giấu sự cố thay vì nhờ giúp đỡ.
Ngoài nguy cơ từ người tiếp cận qua mạng, trẻ cũng cần được hướng dẫn không mở liên kết đáng ngờ hay tải ứng dụng từ nguồn không rõ ràng. Phụ huynh và các gia đình có thể chủ động tìm hiểu thêm về các cơ chế tấn công này qua tài liệu kỹ thuật về 4 con đường lây lan phổ biến nhất của mã độc để có giải pháp thiết lập tường lửa và kiểm soát thiết bị hiệu quả hơn.
Khi trẻ kể chuyện, phản ứng đầu tiên rất quan trọng
Nếu con nói mình bị đe dọa, quấy rối hoặc bị ép gửi hình ảnh, việc đầu tiên không phải là hỏi vì sao con lại làm như vậy. Hãy để trẻ kể hết, trấn an rằng con có thể tìm đến cha mẹ và không phải tự giải quyết một mình. Trách móc hoặc tước điện thoại ngay lập tức có thể khiến trẻ ngại chia sẻ thêm những thông tin quan trọng.
Khi có dấu hiệu bị xâm hại, cha mẹ nên giữ lại thông tin phục vụ việc báo cáo như tên tài khoản, đường dẫn hồ sơ, nội dung đe dọa và thời điểm xảy ra. Không đăng lại hoặc chuyển tiếp hình ảnh nhạy cảm của trẻ. Sau đó, hãy báo cáo tài khoản vi phạm trên nền tảng và tìm hỗ trợ từ cơ quan có trách nhiệm. Nếu trẻ đang bị đe dọa hoặc ép buộc, đừng chờ tự xác minh toàn bộ sự việc rồi mới tìm trợ giúp.
Không Một Mình 2026: Tìm trợ giúp ở đâu?
Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em 111 hoạt động 24/7, miễn phí cho người gọi. Người gọi có thể là trẻ em, cha mẹ, giáo viên, người thân hoặc bất kỳ ai phát hiện nguy cơ đối với trẻ. Ngoài ra, người dân có thể thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất khi nghi ngờ có hành vi dụ dỗ, thao túng hoặc lừa đảo trẻ em trên mạng.
Chiến dịch lần này là dịp để gia đình và nhà trường nói chuyện rõ ràng hơn với trẻ về các nguy cơ trực tuyến, nhưng những cuộc trò chuyện như vậy không nên chỉ diễn ra trong thời gian chiến dịch. Điều quan trọng là trẻ biết rằng khi có chuyện không ổn xảy ra trên mạng, các em vẫn có thể nói ra mà không bị đổ lỗi. Đó là điều giúp trẻ tìm kiếm sự giúp đỡ sớm, trước khi một tình huống đáng lo trở nên nghiêm trọng hơn.
Gamma Content
